Ο σκοπός
του διαβάσματος να είναι η εφαρμογή στον ίδιο τον εαυτό μας, και όχι να
αποστηθίζουμε, αλλά να εσωστηθίζουμε. Όχι να εξασκήσουμε την γλώσσα,
αλλά να μπορέσουμε να δεχθούμε την πύρινη γλώσσα και να ζητήσουμε τα
μυστήρια του Θεού. Με το να μαθαίνει κανείς πολλά, για να αποκτήσει
γνώσεις και να κάνει τον δάσκαλο στους άλλους, και ο ίδιος να μη τα
εφαρμόζει, δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να φουσκώνει το κεφάλι του με
αέρα, και το πολύ – πολύ να ανέβει στη Σελήνη με μηχανές. Ο σκοπός του
χριστιανού είναι να ανέβει στον Θεό δίχως μηχανές.
Μετά την επανάσταση του 1821, πολλοί
αγωνιστές θέλησαν να καταγράψουν τα κατορθώματά τους. Άλλοι για λόγους
υστεροφημίας και άλλοι επειδή θεώρησαν υποχρέωσή τους την διατήρηση της
μνήμης αυτών των γεγονότων, θέτοντας τα στην υπηρεσία των επερχόμενων
ιστορικών και μελετητών της περιόδου αυτής.
Πολλοί, έγραψαν τα απομνημονεύματά τους
με συνέπεια και ταπεινότητα. Άλλοι μεγαλοποίησαν – είτε από εγωισμό είτε
από ματαιοδοξία – την προσφορά τους, και κάποιοι άλλοι – μετά από
ανάθεση των πρωταγωνιστών ή λόγω συμπάθειας προς αυτούς – συνέταξαν
διθυράμβους που καμία σχέση δεν είχαν με την πραγματικότητα. Τέτοιων δημοσιευμάτων βρίθει η Οθωνική περίοδος.
Οι εφημερίδες αποδύονται σε αγώνα δρόμου προκειμένου να στηρίξουν
εκείνους τους πολιτικούς ή στρατιωτικούς που είναι «φίλα προσκείμενοι»
προς τις δικές τους πολιτικές επιλογές και παρατάξεις.
Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, ενοχλημένος από τις υπερβολές και τις υπερφίαλες αυτές καταγραφές, θέλησε να απαντήσει και να αποδείξει « αυτεινών τις ψευτιές καιχαμέρπιές τους κατά δύναμιν»
αλλά και να καταθέσει πώς ο ίδιος έζησε και είδε τον Αγώνα της
Πατρίδας, αποφάσισε να εικονογραφήσει τις σπουδαιότερες φάσεις του ’21.
Τα Απομνημονεύματα και η Ζωγραφική,
είναι οι δύο πυλώνες που στήριξαν την σκέψη του Στρατηγού και
οφείλονται στο ίδιο κίνητρο. Ο Μακρυγιάννης εννοούσε την ιστορία σαν
χρέος απέναντι στις επερχόμενες γενιές.
«Η ιστορία, θέλει
πατριωτισμό, να ειπής και των φίλωνέ σου τα καλά και τα κακά και
τοιούτως φωτίζονται οι μεταγενέστεροι όπου θα τη διαβάσουν, να μη
πέφτουν σε λάθη˙ και τότε σχηματίζονται τα έθνη».
Την ιδέα αυτή αρχικά, την σκέφτηκε την
άνοιξη του 1836, όταν – επί κεφαλής της τετραρχίας του – μετέβη μαζί με
τον Ριχάρδο Τσώρτς στην Δυτική Ρούμελη, προκειμένου να καταστείλει μια
ανταρσία κατά του Όθωνα. Βλέποντας πάλι τα ήρεμα και σιωπηλά πεδία των
μαχών όπου είχε και ο ίδιος πολεμήσει, ξύπνησαν μέσα του οι αναμνήσεις
και συγκινήθηκε. Έλαβε την απόφαση.
Η μάχη των Μύλων της Ναυπλίας
Ο Μακρυγιάννης,
έμαθε γράμματα στα γεράματά του για να γράψει τα Απομνημονεύματα. Εξ’
άλλου οι περισσότεροι Έλληνες, έβγαιναν από το έρεβος της σκλαβιάς
αναλφάβητοι. Ο Μπάρμπα Γιάννης έμαθε να γράφει αλλά
"Μια μέρα που πήγαμε, μας έλεγε ο Γέροντας ότι με το χάρισμα που είχε από μικρός, διέκρινε από πολύ μακριά νερά, Λείψανα, αρχαίους Ναούς, αρχαίους τάφους. Ακόμα και για τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, μας έλεγε ότι δεν είναι ούτε στην Αίγυπτο ούτε εκεί που τον ψάχνουν, αλλά είναι εδώ στην Ελλάδα κοντά στο αρχαίο Δίον και συγκεκριμένα στην Κατερίνη στην "Κονταριώτισσα", δίπλα σ' ένα παλιό εκκλησάκι της Παναγίας".
ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ : 300 χρόνια από της γεννήσεώς του (ολόκληρο το εισαγωγικό και εισηγητικό μέρος της ημερίδας της Ι.Μ.Κερκύρας - Παξών - Διαποντίων Νήσων. Πνευματικό Κέντρο, 29.11.2016).
Ανοίγοντας τις εργασίες της ημερίδας ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκτάριος (στο 0:00) σημείωσε ότι, είναι τιμή για την Κέρκυρα,να έχει γόνο της τον Ευγένιο Βούλγαρη, ο οποίος δεν ήταν δυτικόπληκτος, αλλά εκλεκτικός, έχοντας ως γνώμονά του την Ορθόδοξη παράδοση. Προσέλαβε στο στοχασμό του την πρόοδο των φυσικών επιστημών και τις ιδέες του Διαφωτισμού, χωρίς να αρνείται την ανάγκη του ανθρώπου να προοδεύσει, έκρινε όμως τα πάντα με κριτήριο την Ορθοδοξία και την Ελληνικότητα. Ο Ευγένιος Βούλγαρης αποτελεί πρότυπο στην εποχή μας και γι’ αυτό το λόγο η Τοπική Εκκλησία, σε συνεργασία με την Μονή Βατοπαιδίου, συνδιοργάνωσαν αυτή την ημερίδα, για να δείξουν ότι μπορούμε να προχωρήσουμε, έχοντας ως πηγή έμπνευσης τέτοιες μορφές.
Εν συνεχεία, ομίλησε ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμ. Εφραίμ (στο 18:53), Καθηγούμενος της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου, οποίος επεσήμανε ότι, ο Ευγένιος Βούλγαρης αγάπησε ιδιαίτερα την παιδεία και τα γράμματα. Διηκόνησε ως Σχολάρχης στην Αθωνιάδα Σχολή του Αγίου Όρους και ενέπνευσε τους μαθητές του, χωρίς να είναι σε απόσταση από την πραγματικότητα της εποχής, να βλέπουν τον κόσμο με κριτήριο το θέλημα του Θεού και την ίδια στιγμή να αξιοποιούν γόνιμα κάθε πρόοδο. Εργάστηκε με βάση τις αρχές της Ορθόδοξης παράδοσης, που είναι η φιλοξενία, η έγνοια για την προκοπή του άλλου, ο πατριωτισμός, η αξία του λόγου του Θεού, αλλά και της παιδείας γενικά, ενώ οι μαθητές του διέπρεψαν τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Ευρώπη και τη Ρωσία. Τόνισε ιδιαίτερα τη σχέση του Ευγένιου Βούλγαρη με τη Μονή Βατοπαιδίου, παραθέτοντας αποσπάσματα από την αλληλογραφία του με Επισκόπους και επεσήμανε ότι η προσωπικότητα του Βούλγαρη τον κατέστησε πόλο έλξης και γνωστό τόσο στους Πατριάρχες όσο και στους θύραθεν σοφούς.
Ο Πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος Καλλιακμάνης, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσ/νίκης (στο 48:26), ομίλησε με θέμα «Η Ευθανασία κατά τον Ευγένιο Βούλγαρη». Ο ομιλητής τόνισε ότι, για τον Ευγένιο Βούλγαρη καλός θάνατος δεν είναι ο ανώδυνος, αλλά αυτός που έρχεται, όταν ο άνθρωπος έχει πίστη στην αιωνιότητα. Η αξιοπρέπεια δεν διαφυλάσσεται με την παραίτηση από τη ζωή, αλλά με την ελπίδα στο Θεό, που μπορεί να νικήσει την ένταση κάθε πόνου και το φόβο του θανάτου. Τέλος παρέθεσε συγκεκριμένα αποσπάσματα από πραγματεία του Ευγένιου Βούλγαρη περί ευθανασίας.
Ο κ. Γεώργιος Παπαθανασόπουλος, δημοσιογράφος και συγγραφέας (στο 1:12:25), μίλησε μεταξύ άλλων για τον όρο «ανεξιθρησκεία», συγκριτικά ανάμεσα στην αγγλική και γαλλική φιλοσοφική σκέψη του Διαφωτισμού, τον οποίο όρο καθιέρωσε ο Βούλγαρης, δεινός φιλόλογος και λεξιπλάστης.
Ο κ. Δημήτριος Μεταλληνός, διδάσκων του Ιονίου Πανεπιστημίου (στο 1:42:12), έκανε διάκριση του Διαφωτισμού σε διαφωτισμούς, με ιδιαίτερη αναφορά σε εκείνον της Αγγλίας και τις επιδράσεις του, συσχετίζοντάς τον με το έργο και τη σκέψη του Ευγένιου Βούλγαρη.
Τέλος, ομίλησε ο κ. Κωνσταντίνος Θύμης, Θεολόγος - Ιστορικός, Γραμματέας της Ι.Μ. Κερκύρας (στο 2:00:54), αναφερόμενος στον Ευγένιο Βούλγαρη, ανέδειξε τη σχέση του με την Κέρκυρα ως γενέτειρά του, τους επηρεασμούς που δέχθηκε κατά τα χρόνια που έζησε σε αυτήν και τη βαθύτατη εκτίμηση που έδειχνε στον “αγαπητόν του διδάσκαλον Ιερομόναχο Ιερεμία Καββαδία». Τέλος, λόγω της ημέρας, αναφέρθηκε στο λόγο του Βούλγαρη στον Άγιο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο, που εκφώνησε κατά τη Θρονική Εορτή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη στις 30 Νοεμβρίου 1759.
Ανάμνηση του κορυφαίου γεγονότος της εκκλησιαστικής μας ιστορίας, της
αναστηλώσεως των ιερών εικόνων, το οποίο επισυνέβη το 843 μ.Χ. στο
Βυζάντιο, χάρις στην αποφασιστική συμβολή της βασιλίσσης και μετέπειτα
αγίας Θεοδώρας, συζύγου του αυτοκράτορα Θεοφίλου (840 - 843 μ.Χ.).